นมแพะไม่ใช่ยาวิเศษ: สัตว์ชนิดไหนบ้างที่ไม่ควรป้อนเด็ดขาด
แม้ว่า “นมแพะ” จะได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางว่าเป็นนมทางเลือกที่ปลอดภัย ย่อยง่าย และมีน้ำตาลแลคโตสต่ำกว่านมวัว จนกลายเป็นตัวเลือกแรกๆ ที่คนมักหยิบมาป้อนสัตว์ป่วยหรือลูกสัตว์กำพร้า แต่ในความเป็นจริง นมแพะไม่ได้เหมาะกับสัตว์ทุกชนิด และการให้ผิดสายพันธุ์อาจส่งผลร้ายแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้จากความแตกต่างของระบบย่อยอาหารและสรีรวิทยา
กลุ่มสัตว์ที่ไม่ใช่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม (สัตว์ปีก สัตว์เลื้อยคลาน และสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ) สัตว์ในกลุ่มนี้ เช่น นก เป็ด ไก่ เต่า งู กิ้งก่า หรือกบ ไม่มีสรีรวิทยาที่รองรับการย่อยน้ำนมใดๆ ทั้งสิ้นตั้งแต่กำเนิด ร่างกายของพวกมันไม่มีเอนไซม์แลคเตสสำหรับย่อยน้ำตาลแลคโตส และไม่สามารถประมวลผลไขมันจากนมสัตว์ได้ เมื่อได้รับนมแพะเข้าไป น้ำตาลและไขมันที่ไม่ถูกย่อยจะทำให้เกิดการหมักหมมในทางเดินอาหาร เกิดแก๊สปริมาณมหาศาล ท้องอืด ท้องร่วงอย่างรุนแรง และทำให้ลูกนกหรือสัตว์เลื้อยคลานช็อกจากการขาดน้ำได้อย่างรวดเร็ว
กลุ่มสัตว์กินพืชระบบย่อยแบบหมัก (กระต่าย แกสบี้ ชินชิลล่า) สัตว์กลุ่มนี้ต้องการไฟเบอร์สูงเพื่อหล่อเลี้ยงแบคทีเรียตัวดีในลำไส้ใหญ่และเซกัม (Cecum) โดยเฉพาะในวัยโตเต็มวัย ระบบย่อยอาหารจะไม่สามารถรับโปรตีนและน้ำตาลจากนมได้เลย หากกินนมแพะเข้าไปจะเกิดภาวะสมดุลจุลินทรีย์ในลำไส้ถูกทำลาย นำไปสู่ภาวะท้องอืดและลำไส้หยุดบีบตัว (GI Stasis) ซึ่งเป็นภาวะวิกฤต ส่วนในลูกกระต่ายกำพร้า แม้นมแพะจะไม่ทำให้เสียชีวิตทันที แต่นมของแม่กระต่ายมีความเข้มข้นของไขมันและพลังงานสูงกว่านมแพะหลายเท่า การป้อนนมแพะเพียงอย่างเดียวจึงทำให้ลูกสัตว์แคระแกร็น ขาดสารอาหาร และท้องเสียได้ง่าย
กลุ่มสัตว์ป่าและสัตว์พิเศษเฉพาะสายพันธุ์ (เช่น กระรอก ชูก้าไรเดอร์) ลูกกระรอกแรกเกิดต้องการสัดส่วนของไขมันและโปรตีนที่สูงมาก การใช้นมแพะธรรมดาจะให้พลังงานไม่เพียงพอต่อการเจริญเติบโต และมักก่อให้เกิดปัญหาท้องเสียเรื้อรัง ขนร่วง หรือภาวะกระดูกบางจากแคลเซียมไม่สมดุล ในขณะที่ชูก้าไรเดอร์วัยโตซึ่งกินพืช แมลง และน้ำหวาน การให้นมแพะต่อเนื่องอาจทำให้ได้รับโปรตีนและไขมันเกินความจำเป็นจนเกิดภาวะอ้วนและตับอ่อนอักเสบได้
สัตว์เลี้ยงที่มีโรคประจำตัวเฉพาะ (สุนัขและแมวบางกลุ่ม) แม้สุนัขและแมวจะกินนมแพะได้เป็นส่วนใหญ่ แต่สุนัขหรือแมวที่มีประวัติเป็นโรคตับอ่อนอักเสบ (Pancreatitis) ภาวะไขมันในเลือดสูง หรือโรคไตระยะลุกลาม ควรหลีกเลี่ยงนมแพะเช่นกัน เนื่องจากนมแพะมีสัดส่วนของไขมันและฟอสฟอรัสที่อาจไปกระตุ้นให้อาการของโรคกำเริบได้
ความเข้าใจผิดที่ว่านมแพะปลอดภัยสำหรับสัตว์ทุกตัวจึงเป็นเรื่องที่ต้องระวัง หากพบสัตว์กำพร้า สัตว์ป่วย หรือสัตว์พิเศษ (Exotic Pets) ทางเลือกที่ดีที่สุดคือการใช้อาหารทดแทนเฉพาะสายพันธุ์ เช่น อาหารลูกป้อนสำหรับนก หรือนมทดแทนสูตรเฉพาะทาง เพื่อความปลอดภัยและสุขภาพที่แข็งแรงของสัตว์เลี้ยง
