การป้องกันโรคฉี่หนูในสุนัข!

โรคฉี่หนู หรือ เลปโตสไปโรซิส (Leptospirosis) เป็นโรคติดเชื้อแบคทีเรียที่รุนแรงและอันตรายถึงชีวิตในสุนัข อีกทั้งยังจัดเป็น โรคติดต่อจากสัตว์สู่คน (Zoonotic Disease) เชื้อชนิดนี้สามารถแพร่ระบาดได้ดีโดยเฉพาะในสภาพแวดล้อมที่ชื้นแฉะหรือช่วงฤดูฝนที่มีน้ำท่วมขัง

1 สาเหตุและการแพร่ติดต่อของเชื้อ

เชื้อสาเหตุ: เกิดจากเชื้อแบคทีเรียรูปเกลียวที่มีชื่อว่า Leptospira ซึ่งมีหลากหลายสายพันธุ์ (Serovars)

พาหะนำโรค: หนูและสัตว์ฟันแทะเป็นพาหะหลัก โดยเชื้อจะอาศัยอยู่ในไตของหนูและถูกขับถ่ายออกมาพร้อมกับปัสสาวะ ลงสู่แหล่งน้ำ ดิน หรือหญ้า

ช่องทางการติดเชื้อของสุนัข:

การย่ำน้ำ ลุยโคลน หรือกินน้ำที่มีการปนเปื้อนเชื้อฉี่หนู

เชื้อไชเข้าสู่ร่างกายผ่านทางบาดแผล รอยขีดข่วนบนผิวหนัง หรือผ่านทางเยื่อบุตา ช่องปาก และจมูก

การโดนหนูที่มีเชื้อกัด หรือการกินซากหนูที่ติดเชื้อ

2 อาการและผลกระทบต่อร่างกาย

เมื่อเชื้อเข้าสู่กระแสเลือด จะขยายพันธุ์และกระจายไปทำลายอวัยวะสำคัญทั่วร่างกาย โดยเฉพาะ ไตและตับ ระยะฟักตัวของโรคจะอยู่ที่ประมาณ 4–12 วัน สุนัขที่ติดเชื้อจะมีอาการแบ่งตามความรุนแรงดังนี้:

อาการระยะเริ่มต้น:

ไข้สูง อ่อนเพลีย ซึม และซ่อนตัว

เบื่ออาหาร ปฏิเสธการกินน้ำหรือกินน้ำมากผิดปกติ

ปวดกล้ามเนื้อ ตัวเกร็ง ไม่อยากเคลื่อนไหว

อาเจียน และท้องเสีย

อาการระยะรุนแรง (ภาวะตับและไตวาย):

ภาวะตัวเหลือง ตาเหลือง (Jaundice): เกิดจากตับอักเสบรุนแรง

ภาวะไตวายเฉียบพลัน: ปัสสาวะน้อยลงมาก หรือปัสสาวะไม่ออกเลย ปัสสาวะมีสีเข้มหรือมีเลือดปน

ภาวะเลือดออกผิดปกติ: มีจุดเลือดออกตามเหงือก ผิวหนัง หรือถ่ายเป็นเลือด

หายใจลำบาก หอบ หรือมีอาการไอเนื่องจากมีเลือดออกในปอด

3 การวินิจฉัยและการรักษาทางการแพทย์

การวินิจฉัย: สัตวแพทย์จะทำการตรวจเลือดเพื่อดูค่าตับ ค่าไต ปริมาณเม็ดเลือด และระดับเกล็ดเลือด ร่วมกับการตรวจหาภูมิคุ้มกันหรือสารพันธุกรรมของเชื้อ (PCR Test / MAT Test)

การรักษา:

การให้ยาปฏิชีวนะเฉพาะทาง: เช่น Doxycycline หรือ Penicillin เพื่อฆ่าเชื้อแบคทีเรียในกระแสเลือดและไต

การรักษาตามอาการและประคบประหงม (Supportive Care): การให้น้ำเกลือเข้าหลอดเลือดดำเพื่อพยุงการทำงานของไตและลดภาวะขาดน้ำ รวมถึงการให้ยาลดอาการอาเจียน ยาบำรุงตับ และการฟอกไตในเคสที่ไตวายรุนแรง

4 การป้องกันการติดเชื้อและการแพร่สู่คน

ฉีดวัคซีนป้องกันโรคฉี่หนูอย่างสม่ำเสมอ: วัคซีนโรคฉี่หนูมักรวมอยู่ในวัคซีนเข็มรวมประจำปีของสุนัข ควรพาน้องหมาไปรับการกระตุ้นวัคซีนตามนัดของสัตวแพทย์ทุกปี

หลีกเลี่ยงน้ำท่วมขังและโคลน: ไม่ปล่อยให้สุนัขเดินลุยน้ำขัง ย่ำโคลน หรือกินน้ำตามแอ่งน้ำนอกบ้าน โดยเฉพาะหลังฝนตก

ควบคุมและกำจัดหนูในบริเวณบ้าน: รักษาความสะอาด ถังขยะต้องมีฝาปิดมิดชิด เพื่อไม่ให้เป็นแหล่งอาหารของหนู

หากสุนัขป่วยเป็นโรคฉี่หนู ให้สวมถุงมือยางทุกครั้งเมื่อต้องทำความสะอาดปัสสาวะ หรืออุจจาระของสุนัข

ล้างมือด้วยน้ำซบู่และใช้น้ำยาฆ่าเชื้อทำความสะอาดบริเวณที่สุนัขขับถ่ายทันที เพื่อป้องกันเชื้อแพร่สู่คนในบ้าน