ชีดวัคซีนป้องกันของโรคพิษสุนัขบ้ายังจำเป็นไหม ?

แนวทางการป้องกันการแพร่ระบาดของโรคพิษสุนัขบ้า

โรคพิษสุนัขบ้า หรือโรคกลัวน้ำ เป็นโรคติดต่อร้ายแรงจากสัตว์สู่คน เกิดจากเชื้อไวรัสเรบีส์ ส่งผลกระทบต่อระบบประสาทส่วนกลาง เมื่อแสดงอาการแล้วจะไม่สามารถรักษาได้และเสียชีวิตทุกราย แต่เราสามารถป้องกันการแพร่ระบาดและคุ้มครองสุขภาพของทั้งคนและสัตว์ได้ด้วยวิธีการดังนี้

1. การป้องกันระดับบุคคล

เป็นวิธีการป้องกันที่เริ่มได้ที่ตัวเราเอง เพื่อลดโอกาสเสี่ยงในการรับเชื้อ

หลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยงด้วยหลัก 5 ย. ท่องให้ขึ้นใจเพื่อลดโอกาสถูกสุนัขหรือแมวกัด เริ่มจากอย่าเหยียบหาง ขา ตัว หรือทำให้สัตว์ตกใจ อย่าแยกสุนัขหรือแมวที่กำลังกัดกันด้วยมือเปล่า อย่าแหย่สัตว์ให้โมโหหรือแกล้งมัน อย่าแย่งชามอาหารหรือของเล่นขณะที่สัตว์กำลังกินหรือเล่นอยู่ และอย่ายุ่งกับสัตว์ที่ไม่มีเจ้าของหรือไม่ทราบประวัติ

ข้อควรปฏิบัติเมื่อต้องอยู่ใกล้สัตว์ ไม่เข้าใกล้สุนัขหรือแมวแปลกหน้า หรือสัตว์ที่มีอาการผิดปกติ เช่น ดุร้ายผิดปกติ เซื่องซึม น้ำลายฟูมปาก หรือกลืนอาหารลำบาก ไม่ปล่อยให้เด็กอยู่ลำพังกับสัตว์เลี้ยงแม้จะเป็นสัตว์ที่คุ้นเคย พร้อมทั้งหมั่นสังเกตพฤติกรรมของสัตว์เลี้ยง หากพบความผิดปกติให้รีบแยกออก กักบริเวณ และแจ้งสัตวแพทย์ทันที

2. การบริหารจัดการสัตว์เลี้ยงและสุนัขจรจัด

ถือเป็นหัวใจสำคัญในการตัดวงจรการแพร่ระบาดของโรค

การฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าในสัตว์ เจ้าของสัตว์เลี้ยงต้องพาหมู หมา แมว และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอื่นๆ ไปรับการฉีดวัคซีนตามกำหนดอย่างเคร่งครัด โดยเข็มแรกเริ่มตั้งแต่อายุ 2 ถึง 3 เดือน ฉีดกระตุ้นซ้ำหลังจากเข็มแรก 1 ถึง 3 เดือน และฉีดกระตุ้นซ้ำเป็นประจำทุกปีตามคำแนะนำของสัตวแพทย์ นอกจากนี้หน่วยงานภาครัฐและท้องถิ่นควรร่วมมือจัดทำโครงการฉีดวัคซีนฟรีให้สัตว์เลี้ยงและสุนัขจรจัดในชุมชนอย่างทั่วถึง

การควบคุมประชากรสุนัขจรจัดและการเลี้ยงอย่างรับผิดชอบ จัดทำโครงการทำหมันฟรีเพื่อควบคุมประชากรสุนัขและแมว จรจัดอย่างมีมนุษยธรรม พร้อมทั้งรณรงค์ไม่ให้เจ้าของนำสัตว์เลี้ยงไปทิ้ง ด้านการเลี้ยงดู ควรเลี้ยงสุนัขและแมวภายในบริเวณบ้าน หรือใส่สายจูงทุกครั้งเมื่อพานอกบ้าน ไม่ปล่อยให้สัตว์ออกไปเพ่นพ่านโดยไม่มีผู้ดูแล และฝึกให้สัตว์เชื่อฟังคำสั่ง

3. การปฏิบัติตนเมื่อถูกสัตว์กัด

เป็นขั้นตอนที่สำคัญที่สุดเมื่อเกิดเหตุ เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อไวรัสลุกลามเข้าสู่ระบบประสาท

การปฐมพยาบาลเบื้องต้น ให้รีบล้างแผลทันทีด้วยน้ำสะอาดและสบู่หลายๆ ครั้ง นานอย่างน้อย 10 ถึง 15 นาที โดยพยายามล้างให้ถึงก้นแผล จากนั้นเช็ดแผลด้วยยาฆ่าเชื้อ เช่น โพวิโดนไอโอดีน หรือทิงเจอร์ไอโอดีน

การกักสัตว์และพบแพทย์ หากทราบเจ้าของ ให้กักสัตว์ที่กัดไว้สังเกตอาการอย่างน้อย 10 ถึง 14 วัน ในพื้นที่ปลอดภัย พร้อมให้น้ำและอาหารอย่างเพียงพอ หากสัตว์แสดงอาการผิดปกติหรือตายให้รีบแจ้งสัตวแพทย์ ที่สำคัญคือต้องรีบไปพบแพทย์ที่โรงพยาบาลหรือสถานีอนามัยใกล้บ้านทันทีเพื่อประเมินบาดแผล และรับวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าให้ครบตามนัดของแพทย์อย่างเคร่งครัด

4. การสร้างความตระหนักรู้และการแจ้งเหตุ

ร่วมมือกันให้ความรู้แก่คนในชุมชนเกี่ยวกับโรคพิษสุนัขบ้าและวิธีปฏิบัติตนอย่างถูกต้อง หากพบสุนัขหรือแมวที่มีอาการสงสัยว่าจะเป็นโรคพิษสุนัขบ้า ให้รีบแจ้งปศุสัตว์อำเภอ เทศบาล หรือหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่ทันที

ข้อคิดสำคัญ โรคพิษสุนัขบ้าเป็นโรคที่ป้องกันได้ 100% ด้วยการฉีดวัคซีนอย่างสม่ำเสมอ หากถูกสัตว์ข่วน เลีย หรือกัด อย่าประมาทและให้รีบไปพบแพทย์ทันที